تبلیغات
كركوندیها - تورنگ تپه قدیمی‌ترین تپه ایران
تاریخ : دوشنبه 25 فروردین 1393 | 08:58 ب.ظ | نویسنده : همشهری

تورنگ تپه قدیمی‌ترین تپه ایران



در 17 کیلومتری شمال شرقی گرگان مجموعه ای از چند تپه با برجستگی نزدیک به همدیگر قرار دارد که به آنها تورنگ تپه می گویند. تپه ای تاریخی که از جنوب شرقی دریای خزر، 60 کیلومتر فاصله دارد و به آن تورنگ تپه می گویند.


 بزرگ‌ترین برجستگی تورنگ ‌تپه ارتفاعی نزدیک به 5/34 متر از سطح دشت های اطرافش دارد و در اولین فصل حفاری که بهار 1310 توسط «وولسین» در آن انجام شد، باستان شناسان سه طبقه را شناسایی کردند. با اینکه او به یافته های مشابه با گنج استرآباد دست پیدا نکرد، کاوش های او نشان داد که قدمت آثار تورنگ تپه به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد.


اهمیت تورنگ تپه با کشفِ اتفاقی مجموعه اشیایی معروف به گنج استرآباد در سال 1841 میلادی آشکار شد. برخی از اشیای این مجموعه را، که امروزه از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، به دربار محمدشاه قاجار فرستادند و در آنجا دوبد، دیپلمات و پژوهشگر روسیِ فرانسوی تبار، آنها را مطالعه و طرحهایی از آنها تهیه کرد


سی سال بعد یعنی در دهه‌ی 1340، «ژان» حفاری را در این تپه آغاز کرد،  13 فصل کاوش انجام داد که در نتیجه آنها 9دوره‌ی فرهنگی را در این مکان، باستان‌شناسی کرد که قدیمی‌ترین لایه‌ی آن با سفال‌های فرهنگی جیتون ترکمنستان و فرهنگ اسماعیل‌آباد مقایسه شده است و از نظر زمانی به هزاره‌ی پنجم پیش از میلاد تعلق دارد و آثار پیدا شده در آن تا دوره ایلخانی در سده هفتم هجری بوده اند. در تورنگ‌تپه‌ی گرگان همچنین آثاری از دوره‌ی برنز، آهن و نیز آثاری از دوره‌های هخامنشی، هلنیسی، اشکانی، ساسانی و اسلامی به‌دست آمده‌اند.


اهمیت تورنگ تپه با کشفِ اتفاقی مجموعه اشیایی معروف به گنج استرآباد در سال 1841 میلادی آشکار شد. برخی از اشیای این مجموعه را، که امروزه از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، به دربار محمدشاه قاجار فرستادند و در آنجا دوبد، دیپلمات و پژوهشگر روسیِ فرانسوی تبار، آنها را مطالعه و طرحهایی از آنها تهیه کرد.

 

  تورنگ تپه قدیمی‌ترین تپه ایران

 محققانی که تورنگ تپه را بررسی کرده اند، سه عصر بزرگ فرهنگی را در آن تشخیص داده اند. هر چند رسیدن به لایه های سه گانه عصر نخست، به دلیل وجود بستر آب زیرزمینی، ممکن نشد اما مشخص شد که آثار این عصر به خرده سفال های مشابه فرهنگ جیتون (در نزدیکیِ عشق آباد ترکمنستان) منحصر می شود که در خشت ها و لایه های ادوار بعدی یافته شده است.


آثار عصر آهن در تورنگ تپه در مقایسه با یافته های قدیمی تر، اهمیت کمتری دارند. محوطه پس از وقفه ای پانصد ساله، در عصر آهن بار دیگر مسکونی شد.

عصر پنجم این تپه اما با عصر هخامنشی هم زمان بود و در آن بقایای بنای بزرگِ خشتی مدوری ساخته شده بود که انبارهای جانبی داشت. دو دوره بعدی شامل آثار عصر سلوکی و آغاز عصر اشکانی است و آثار پارتی یافته شده را می توان معاصر دیوار عظیمِ خشتی، معروف به سد اسکندر، در گرگان و ترکمن صحرا دانست.

آثار ساسانیِ تورنگ تپه، در عصر ششم و دوره های نخست عصر هفتم یافت شدند. در عصر ششم، یک دژ بزرگ خشتی روی خرابه های سکوی خشتی تپه بزرگ ساخته شد. با فشار فزاینده اقوام مهاجم از شمال شرق در سده های پنجم و ششم میلادی، منطقه گرگان که در سرحدات شمال شرقی شاهنشاهی ساسانی واقع بود، از اهمیت سوق الجیشی ویژه ای برخوردار گشت.

 دژ خشتی تورنگ تپه از نظر موقعیت نظامی اهمیت زیادی نداشت اما جزئی از مجموعه بزرگ دفاعی شمال شرق ایران بود. شاید به گواه گِل نبشته های یافت شده، تورنگ تپه همان خسروشاد پیروز مربوط به قرن پنجم میلادی باشد. با این حال، به سبب نبودن مدارک کافی باستان شناسی، در صحت چنین تعیین هویتی تردید شده است.

لایه های عصر هفتم بقایای چارطاقی را که بر ویرانه های دژ ساخته شده بود آشکار کردند که احتمالاً متعلق به اواخر دوره ساسانی یا اوایل دوره اسلامی است.

عصر هشتم و نهم در تورنگ تپه، بقایای آثاری از دوران اسلامی، بویژه دوره عباسی و ایلخانی، را آشکار کردند که در طول آن تورنگ تپه به روستای محقری بدل شده بود.


تورنگ تپه آبکش شد/ حفاران تابلوی باستانی ترین تپه را هم بردند
گرگان - خبرگزاری مهر: در فاصله 22 کیلومتری شمال شرقی گرگان و در مجاورت روستای تورنگ تپه، تپه ای شش هزار ساله وجود دارد که در جای جای آن می توان ردپای حفاریهای غیرمجاز را دید که آنرا به مثابه یک آبکش کرده است .

به گزارش خبرنگار مهر، قرار بود پایگاه حفاظت از این تپه تاریخی تشکیل، حریم آن مشخص و محصور شود که تاکنون این موارد اجرایی نشده است.

همچنین سال گذشته برای بهسازی این تپه تاریخی وعده داده شود که تاکنون عملی نشده است و این تپه تاریخی فاقد یک تابلو راهنما برای گردشگران و مسافران است و حفاران غیرمجاز تابلوی قبلی را نیز به سرقت برده اند.

مدیرکل میراث فرهنگی گلستان شامگاه سه شنبه در نشست تشریح وضعیت میراث تاریخی و طبیعی استان گلستان در پاسخ به وضعیت تورنگ تپه می گوید: برای ایجاد پایگاه و یگان حفاظت در تورنگ تپه اول باید اعتبار آن مصوب شود که امسال موفق شدیم یک میلیارد ریال اعتبار در این زمینه تخصیص دهیم.

قربان عباسی بیان داشت: همچنین باید حریم این تپه مشخص و یگان حفاظت برای صیانت از آن مستقر شود که درحال حاضر در محدوده تپه خانوارهایی سکونت دارند و باید با همکاری دستگاههای مختلف جابجا شوند.

وی با قدردانی از تلاش شورای اسلامی و دهیاری روستای تورنگ تپه گفت: پیشنهاد شده که تورنگ تپه به عنوان اولین موزه باز میراث فرهنگی استان در نظر گرفته شود تا گردشگران از آن بهره گیرند.

وی بر لزوم همکاری و مشارکت مردم برای حفاظ آثار و بناهای تاریخی تاکید کرد و گفت: در استان 2500 اثر شناسایی شد که میراث فرهنگی به تنهایی نمی تواند صیانت کند و باید مردم و دوستداران میراث فرهنگی نیز حمایت داشته باشند.

عباسی با اشاره به وعده ایجاد پایگاه در تورنگ تپه گفت: تاکنون پایگاه حفاظت دیوار تاریخی گرگان و شهر جرجان در استان ایجاد شده و بزودی پایگاه تورنگ تپه نیز تشکیل می شود که اکنون اعتبار آن مصوب شده است.

جای سالمی در تورنگ تپه نیست

مدیرکل میراث فرهنگی گلستان با اشاره به دلیل کنده کاریهای غیرمجاز جای سالمی در تورنگ تپه وجود ندارد، به حفاران غیرمجاز توصیه کرد از کنده کاریها روی تپه های تاریخی از جمله تورنگ تپه خودداری کنند زیرا بسیاری از کشفیاتی که از قاچاقچیان بدست آمده نشان می دهد که اشیاء کشف شده بدلی بوده است، پس حفاران غیرمجاز با این کار هم خود و هم میراث فرهنگی را به زحمت نیندازند.

وی با اشاره به اینکه برای بهسازی تورنگ تپه اعتبار پیش بینی شده است عنوان کرد: امیدواریم تا پایان سال مالی جاری این طرح اجرایی شود.

مدیرکل میراث فرهنگی گلستان همچنین درباره ایجاد روشنایی در تپه تورنگ تپه بیان داشت: نگاه میراث فرهنگی در بحث روشنایی آثار تاریخی نیست و در زمینه جمع آوری زباله های اطراف، امور دست میراث فرهنگی نیست و باید دهیاری کمک کند.

تورنگ تپه کجاست
 
روستای تورنگ تپه در 12 کیلومتری جاده آسفالته و بین المللی گرگان - مشهد و 9 کیلو متری شمال این جاده واقع شده و روستاهای میر محله و مرز نکلاته از این طریق به جاده اصلی مربوط می شود . دهکده تورنگ تپه در جنوب شرقی تپه قرار داشته و در ضلع غربی آن ، آب بندان ذخیره آب مزرعی قرار دارد.

تورنگ تپه از مجموعه چند تپه یا برجستگی نزدیک به یکدیگر تشکیل شده است که بزرگترین آنها ، یعنی تپه الف 34.5 متر از سطح زمینهای دشت اطراف آن بلندتر است.

تورنگ تپه ملک محمد ناصر خان بود و او برای نخستین بار شروع به حفاری کرد، شروع کاوش تورنگ تپه به زمان محمد شاه قاجار می رسد، در سال 1219 خورشیدی (1841 میلادی)، هیئت حفاری مستقر در تورنگ تپه، اشیاء طلایی، نقره ای، مفرغی و برنزی مانند آبخوری طلا، ابزاری از سنگ زرد، ظروف سنگی، سلاح های جنگی، تبر و دشنه مسی پیدا کردند.
این هیئت به این نتیجه رسید که تمدن تورنگ تپه به قدمت شهر سوخته سیستان ، تپه یحیی  و آلتین تپه  می رسد و همگی را جزو گنجینه و غنای فرهنگی نیمه شرقی ایران دانسته اند، آنان به این نتیجه رسیدند که مردم آن وز دارای سیستم آبیاری، کشاورزی و صنعت سفال سازی و فلز کاری بوده اند.

تپه تاریخی - فرهنگی  تورنگ تپه به شماره 66 تاریخ 15 دیماه 1310 خورشیدی و با قدمت هزاره سوم و دوم پیش از میلاد در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

   تورنگ تپه در فاصله  22 کیلو متری شمال شرقی گرگان و تقریبا در 60 کیلو متری گوشه جنوب شرقی دریای خزر و در مجاورت روستایی به همین نام و در کنار استخر آبی واقع شده است . روستای تورنگ تپه در 12 کیلو متری جاده آسفالته و بین المللی گرگان – مشهد و 9 کیلو متری شمال این جاده واقع شده ،و روستاهای میر محله و مرز نکلاته از این طریق به جاده اصلی مربوط می شود . دهکده تورنگ تپه در جنوب شرقی تپه قرار داشته و در ضلع غربی آن ، آب بندان ذخیره آب مزرعی قرار دارد.

موقعیت روستای تورنگ تپه در شهرستان گرگان

    تورنگ تپه از مجموعه چند تپه یا برجستگی نزدیک به یکدیگر تشکیل شده است ،که بزرگترین آنها ، یعنی تپه الف (A ) ، 5/34 متر از سطزح زمین های دشت اطراف آن بلند تر است .

    تورنگ تپه ملک محمد ناصر خان بود و او برای نخستین بار شروع به حفاری کرد . شروع کاوش تورنگ تپه به زمان محمد شاه قاجار می رسد . در سال 1219 خورشیدی ( 1841 میلادی ) ، هیئت حفاری مستقر در تورنگ تپه ، اشیا ء طلایی ، نقره ای ، مفرغی و برنزی مانند آبخوری طلا ، ابزاری از سنگ زرد ، ظروف سنگی ، سلاح های جنگی ، تبر و دشنه مسی پیدا کردند . این هیئت به این نتیجه رسید ،که تمدن تورنگ تپه به قدمت شهر سوخته سیستان  ، تپه یحیی  و آلتین تپه  می رسد، و همگی را جزو گنجینه و غنای فرهنگی نیمه شرقی ایران دانسته اند. آنان به این نتیجه رسیدند که مردم آن وز دارای سیستم آبیاری ، کشاورزی و صنعت سفال سازی و فلز کاری بوده اند. گزارش کامل این هیئت در مجله باستان شناسی لندن به سال 1844 میلادی به چاپ رسید . دومین کاوش تورنگ تپه مربوط به زمان ناصر الدین شاه و در سال 1268 خورشیدی ( 1890 میلادی ) است. ژاک دمرگان فرانسوی  در تورنگ تپه و خرگوش تپه دست به کاوش هایی زد . آثار مکشوفه در این مرحله عبارتند از : آبخوری ، قوری با نقش برجسته ، چند مجسمه کوچک ، سلاح های جنگی ، دشنه مفرغی و مسی ، مطالعات دمرگان در 5 جلد به نام ماموریت علمی در ایران در سال 1310 خورشدی ( 1931 میلادی ) منتشر گردید .

    نخستین فصل کاوش علمی باستان شناختی در تورنگ تپه در بهار سال 1310 خورشیدی ( 1931 میلادی ) توسط آقای « وولسین » انجام شد . در این فصل ، سطح خاک بکر در عمق 4 متری زیر سطح دشت مشخص شد،  در نتیجه کاوش در این محل در سه طبقه متمایز تشخیص داده شد.

طبقه اول ( بالا ) : با 6 متر عمق که باقی مانده گورستان از عصر آهن بود، و در حدود 1 تا 2 متر ضخامت قرار داشت . در پایین آن دیوارهای دهکده ای است ،که آتش آن را از میان برده و در آن 45 قبر به دست آمد . در قبرها همراه مردگان ظروف سفالین درخشانی به رنگ قرمز و خاکستری تیره و اشیا یی از برنز ، شبیه اشیا طبقه (3) تپه حصار دامغان به دست آمده است .

طبقه دوم : در عمق 6 تا 8 متر واقع شده و در آن چیز فوق العاده ای یافت نشد .

طیقه سوم : در پای تپه قرار داشت، و بین 10 و 30/11 متر عمق قرار گرفته بود . در این طبقه و در میان خاکستر و آجر ها دو قبر پیدا شد ،که در آن سفال خاکستری تیره رنگی وجود داشت. و تزیینات آن با ابزاری شبیه شانه انجام گرفته بود . در هر یک از این سه طبقه سفال های قرمز با نقوش سیاه رنگ شبیه سفال های مجاور ، یعنی شاه تپه پیدا شد . در این طبقه چند مجسمه کوچک بسیار زیبا از جنس گل پخته قرمز رنگ تیره بدست آمد .  

    سفال های پیش از تاریخ تورنگ تپه سفال هایی بودند، که به نام « سفال خاکستری » شهرت دارند . به نوشته وولسن قدیمی ترین قطعه سفالی که از تورنگ تپه به دست آمد ، قطعه کوچکی از یک ظروف بسیار ظریف بود که ضخامت آن دو میلی متر و با نقوشی که با رنگ سیاه روی زمینه ای نخودی کشیده شده بود ، تزیین شده بود .

     پس ازیک وقفه طولانی در سال 1338 خورشیدی (1959 میلادی ) ژان دهه  از تورنگ تپه بازدید کرد، و در سال 1340 خورشیدی ( 1961 میلادی ) حفاری را در این محل آغاز نمود،  و تقریبا همه ساله به مدت بیش از 12 فصل حفاری را ادامه داد، و گزارش حفاریات هر فصل را به صورت خبر نامه های کوتاه در مجلات معتبر تخصصی باستان شناسی منتشر کرد . البته بیشترین اطلاعات درباره دوره پیش از تاریخ و حضور سفال های دوره  نو سنگی  را در سال 1346 خورشیدی ( 1947 ) چاپ و منتشر کرده است . پس از مرگ دهه ، همکاران موفق به تدوین یادداشت های روزانه وی ازحفاری شدند، ونخستین مجله گزارش نهایی حفریات او در تورنگ تپه که اختصاص به دوره های ساسانی و اسلامی داشته چاپ و منتشر کردند .  سیزده فصل کاوش که به طور منظم بین سال های 1969 تا 1977 میلادی در این مکان انجام گردید، تورنگ تپه را در نوع خود در این منطقه یکتا ساخته است . شش فصل آخر کاوش های ژان دهه – از سال 1967 تا 1977 میلادی – به تپه بزرگ که به بلندی 30 متر می باشد ، اختصاص  داده شده است . این تپه را وولسین در سال 1931 میلادی به نام تپه ( c) نام گذاری کرده بود.

5 متر از لایه های باستانی تپه (C ( b که دوره ای به طول یک هزار سال از ساسانیان تا تیموریان را می پوشاند، خاکبرداری گردید . مهمترین قسمت آن که پدیدار شده ، شامل یک قلعه ساسانی قرون سوم تا پنجم میلادی است ،که در قرن ششم تغییراتی در انجام گرفته است ( دوره های A  71 و B  71) .

    این قلعه روی محوطه خشتی دایره شکلی از دوران پارتی ساخته است . برج و باروی جبهه شمالی باقی و دیواری است و به طول 50 متر بوده که دارای برجهای بیضی شکلی است .

     داخل محوطه اتاق هایی است، که نقشه ساختمان در عین حال که با بنا های ایرانی قابل تطبیق است، با نمونه های آسای مرکزی نیز قابل مقایسه می باشد . یک چهار طاقی ( B /  A   711 ) که گویای وجود بنای آتشکده ای است ، پیدا شده که مربوط به قرون 7 و 8 میلادی است ،و احتمالا در اوایل اسلام مورد استفاده بوده است .بنا به اظهار حفار ، این بنا یکی از بناهای دوره نادری است ،که مورد شناسایی قرار گرفته است .

     دوره های مربوط به عصر اسلامی تورنگ تپه شامل تعدادی گودال اند ،که از آنها مجموعه هایی غنی از انواع سفال آن هم اغلب به صورت کامل و جام های شیشه ای به دست امده است . این دوره

( C  711 ) به قرنهای نهم و دهم میلادی تاریخ گذاری می شود. بین قرن های دهم و شاندهم میلادی است ،که ساختمانی با دیوارهای قطور که به احتمال زیاد جنبه دفاعی نیز داشته برپا می شود .  به نظر می رسد که این ساختمان پی در پی اشغال بوده است ( دوره X B  1 ). در داخل این ساختمان تالارهایی وجود دارند، که در اطراف یک محوطه سر باز بنا شده اند . این آخرین اشغال تپه بزرگ قبل از دوران معاصر است .

     بر طبق متون موجود ، از حضور دهکده ای از همان دوره در همسایگی تپه بزرگ خبر داده می شود ، اما یافته های ناچیز باستان شناسی گواهی آن را نمی دهد . در باره  دوره های قبل از مغول و مغول ، در روی تپه شواهد نسبتا کمی بدست آمده است .

سفالهای تورنگ تپه :

     دهه نوشته بود که قدیمی ترین نوع سفالهای تورنگ تپه از تپه ج ( C )  که محلی ها آنرا « نگار تپه » می نامند، و در غرب تپه الف واقع شده است ، در میان بقایا عمیق ترین لایه گمانه «A » که با ابعاد 10*10 متر در«  نگار تپه » حفر شده بود ، در لایه 26 ، سفال هایی بدست آمد ،که مشابه آنها را از داخل خشت های پی دیوارهای لایه های 16 تا 13  بدست آورده بودند . این سفالها مشابه9 سفالهای مشخصه حصار II  بودند . این سفالها نرم و شکننده و دارای خمیری قرمز رنگ و شاموت گیاهی بوده ،سطح سفالها را با لعاب گلی غلیظ کرم رنگ پوشش داده بودند، و نقوش تزیینی را با رنگهای قهوه ای روی آن کشیده بودند . برای تزیین ظروف از نقوش ساده هندسی استفاده شده بود. در مواردی داخل و خارج ظرف را تزیین کرده بودند . در« گمانی E  »  واقع در تپه جنوبی در میان بقایای لایه های 1و 2 سفالهای منقوشی بدست آمد، که همواره با آثار دوره C  111 تورنگ تپه ثبت شده است . خمیر این سفالها قرمز و دارای لعاب گلی غلیظ می باشند ،که به خوبی صیقل داده شده اند . نقوش تزیینی با رنگ قهوه ای کشیده شده اند .دو قطعه از سفال ها نقش حیوانی را نشان می دهند ،که تقریبا در تمام محلهای باستانی که دارای سفال « نوع چشمه علی » بوده اند ، این نقش دیده شده است . این سفال از سفال های مشخصه « نوع چشمه علی » هستند .و باید از لایه های بسیار پایین تری که هنوز عمق حفاری به آن لایه نرسیده است ، به طور مضطرب به این لایه های فوقانی آمده باشند . یکی از اضطرابات می تواند تهیه خشت باشد، که در نتیجه قطعاتی از این سفال ها همراه با خاکی که برای تهیه خشت از دامنه برداشته می شود ، جابه جا شده اند . به هر حال بر اساس حضور سفال های « نوع چشمه علی » در تورنگ تپه ، ژان دهه آنها را متلق به به دوره تورنگ تپه I  آلف و دوره تورنگ تپه I  ب دانسته، و به ترتیب با « فرهنگ جیتون » و « فرهنگ اسماعیل آباد » مقایسه کرده است .

تابلت ( اثر مهر ) مکشوفه از تورنگ تپه ضمن حفریات تورنگ تپه اثر مهر کشف شد ،که در آن عبارت « خسرو شاه فیروز » قابل رویت بود ، در حالی که در حاشیه گرگان به عنوان معرف ایالت یا استان وجود داشت . ژینیو با انتشار این مهر به این نظر قائل است ،که این ترکیب می تواند نام محوطه ساسانی بدست آمده در تورنگ تپه باشد .

نتیجه گیری:

     تورنگ تپه یکی از مهمترین آثار تاریخی فرهنگی استان گلستان  است ،که در نتیجه کاوش های علمی با ستان شناختی ، آثار استقراری از هزاره ششم پیش از میلاد بدست آمده است، و گواه سکونت انسان عصر پیش از آریایی ها است  . به عقیده باستان شناسان تمدن باستانی تورنگ تپه به قدمت شهر سوخته سیستان ، تپه یحیی و آلتین تپه است . شباهت های بین آثار بدست آمده از آین تپه به آثار تپه حصار دامغان  ، جزیره کرت واقع در دریای اژه و... نشانگر ارتباط اقوام و تاثیر پذیری و تاثیر گذاری هنر آنان بر یکدیگر بوده است . مجسمه های کوچک گلی با نقش مردان و زنان در این تپه با اشیا مکشوفه در جزیره کرت که متعلق به هزاره دوم پیش از میلاد است ،شباهت زیادی دارد. دیاکونوف معتقد است ،که فرهنگ و تمدن تورنگ تپه و تپه حصار دامغان و تپه سیلک کاشان  به ظاهر به آسیای میانه مربوط است .  

     افزون بر آن ، این تمدن در همان زمان دارای روستاهای پر جمعیت و رشد یافته با سیستم آبیاری کشاورزی بوده و صنعت سفالگری و فلز کاری در بین آنها رایج بود بر اساس آثار بدست آمده ،تصور شده که بین تمدن سومر،  عیلام و تورنگ تپه  ارتباطاتی بوده و عده ای معتقد ند که عیلامی ها و سومر ی ها از این ناحیه به خوزستان و کلده رفته اند .

     تپه تاریخی فرهنگی  تورنگ تپه به شماره 66 تاریخ 15/10/1310 خورشیدی و با قدمت هزاره سوم و دوم پیش از میلاد در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است .


تمدن گرگان ( تورنگ تپه )
تمدن گرگان ( تورنگ تپه )
تمدن گرگان ( تورنگ تپه )




طبقه بندی: آشنایی با تاریخ ایران،
برچسب ها: تورنگ تپه قدیمی‌ترین تپه ایران، تورنگ تپه قدیمی‌ترین تپه ایران در 17 کیلومتری شمال شرقی گرگان مجموعه ای از چند تپه با برجستگی نزدیک به همدیگر قرار دارد که به آنها تورنگ تپه می گویند. تپه ای تاریخی که از جنوب شرقی دریای خزر، 60 کیلومتر فاصله دارد و به آن تورنگ تپه می گویند. بزرگ‌ترین برجستگی تورنگ ‌تپه ارتفاعی نزدیک به 5/34 متر از سطح دشت های اطرافش دارد و در اولین فصل حفاری که بهار 1310 توسط «وولسین» در آن انجام شد، باستان شناسان سه طبقه را شناسایی کردند. با اینکه او به یافته های مشابه با گنج استرآباد دست پیدا نکرد، کاوش های او نشان داد که قدمت آثار تورنگ تپه به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد. اهمیت تورنگ تپه با کشفِ اتفاقی مجموعه اشیایی معروف به گنج استرآباد در سال 1841 میلادی آشکار شد. برخی از اشیای این مجموعه را، که امروزه از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، به دربار محمدشاه قاجار فرستادند و در آنجا دوبد،