تبلیغات
كركوندیها - تپه گیان
تاریخ : دوشنبه 25 فروردین 1393 | 08:55 ب.ظ | نویسنده : همشهری
تپه گیان
نام تپه گیان
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان استان همدان
شهرستان نهاوند
بخش گیان
اطلاعات اثر
نوع بنا تپه
دیرینگی هزارهٔ سوم پ. م.
اطلاعات بازدید
امکان بازدید آری

تپه گیان در ۱۹ کیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و ۲ کیلومتری سراب گیان و در کنار روستایی به همین نام قرار گرفته‌است و به عنوان یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی قابل بازدید و تحقیق می‌باشد. باستان شناسان قدمت این منطقه را ۳۷ قرن قبل از میلاد مسیح (ع) می‌دانند. مورخان را عقیده بر این است که ۵۵۰۰ تا ۵۷۰۰ سال قبل در این تپه مردمانی می‌زیسته‌اند که از اقوام بومی ایران بوده‌اند و تمدنی شبیه به تمدن میانرودان داشته‌اند[۱]. ولی بعدها این قوم توسط اقوام مهاجر اروپایی و آسیایی از بین رفته و قوم جدید تمدن درخشان جدیدی را به وجود آورده‌اند که با تمدن میانرودان شباهتی نداشته‌است.

بررسی کاوشگران

برای اولین بار یکی از مورخین به نام هرتسفلد در تپه گیان یک نوع سفال منقوشی می‌بیند که بنا به اظهار وی نمونه‌هایی از آن سفال‌ها را در سال ۱۹۳۶ میلادی نزد عتیقه فروشان همدان دیده‌ بود. لذاچند سال بعد موزه لوور پاریس به پرفسور رومن گریشمن و ژرژ کنتنو ماموریت می‌دهد تا کاوش‌های وسیع تری را در این محل انجام دهند. این کاوش‌ها در سال ۱۳۱۰ انجام شد و نتیجه مطالعات آنها در کتاب «کاوش در تپه گیان نهاوند» منتشر گردید.

پروفسور رومن گیرشمن به همراه دکتر کنتو از موزه لوور پاریس در سال ۱۹۱۱ میلادی مطالعات و حفاری هایی روی تپه انجام داده اند و تاریخ آن را به ۳۷ قرن پیش از میلاد مسیح نسبت دادند . ساکنان گیان در آن زمان از اقوامی به نام کاسی‌ها بودند[۲] که قبل از ورود آریایی ها در مناطق غربی ایران مثل لرستان کنونی و دشت گیان زندگی می‌کردند. البته هم اکنون جز تلی از خاک چیزی از این تپه باقی نمانده است. بسیاری از آثار بدست آمده از حفاری‌های این تپه هم اکنون در موزه‌های بزرگ دنیا مانند لوور و ایران باستان نگهداری می‌شوند که از آن جمله می‌توان به جام زرین و ظروف سفالی منقوش اشاره کرد.


گیرشمن و هیئت همراه تپه گیان را تا عمق ۱۹ متری حفاری نمودند و در نتیجه تحقیقات خود به ۵ طبقه با خصوصیات متما یز برخورد نمودند که نشانگر وجود ۵ دوره از تمدن قدیم بود و نشان می‌داد که این منطقه دارای قدمتی در حدود ۵۷۰۰ سال است.

تپه گیان نزدیك نهاوند و در جنوب غربی روستای گیان است.در این تپه مجموعا چهار دوره معماری در پنج دوره تاریخی كشف شد.به علت تخریب شدید تعیین نقشه بناها امكان پذیر نیست.سفالهای این منطقه به سه دسته خشن،ظریف و منقوش تقسیم میشوند.در سفالهای منقوش علاوه بر خطوط موازی،نقوش ساده هندسی،مثلث و لوزی تو پر تعدادی صلیب موسوم به مالتی نیز مشاهده می شود. با جلو رفتن تاریخ نقوش حیوانات شامل پرندگان نیز به طرح سفالها اضافه شده است و حتی طرح ببر نیز در آنها دیده میشود.در مجموع 122قبر در این تپه كشف شده است..قبرهادر اعماق مختلفی از یك متر تا چهارده متری كشف شدند.در یك مورد كودكان را در خمره های بزرگی دفن كرده بودند
قدیمترین آثار گیان به دوره مس سنگی تعلق دارد. سفال دوره مفرغ گیان خوب پخته شده و با خطوط افقی ‏ موجدار در شانه و گردن سفال تزیین شده است . سفال گیان از نخودی شروع شده و به سفال قرمز تبدیل میشود و سپس سفال رنگی منقوش ظاهر میشود. سفالهای دوره 4 گیان بسیار شبیه سفال شوش هستند

این تپه در 19 كیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و 2 كیلومتری سرآب گیان و در گنار روستایی به همین نام قرار گرفته است و به عنوان یكی از قدیمی ترین آثار تاریخی قایل بازدید و تحقیق می باشد. باستان شناسان قدمت این منطقه را 37 قرن قبل از میلاد مسیح (ع) می دانند و مورخان را عقیده بر این است كه 5500 تا 5700 سال قبل در این تپه مردمانی می زیسته اند كه از اقوام بومی ایران بوده اند و تمدنی شبیه به تمدن بین النهرین داشته اند .ولی بعدها این قوم توسط اقوام اروپایی و آسیایی از بین رفته و قوم جدید تمدن درخشان جدیدی را به وجود آورده اند كه با تمدن بین النهرین شباهتی نداشته است . برای اولین بار یكی از مورخین به نام " هرتسفلد" در تپه گیان یك نوع سفال منقوشی می بیند كه بنا به اظهار وی نمونه هایی از آن سفال ها را در سال 1936 میلادی نزد عتیقه فروشان همدان دیده است . لذاچند سال بعد موزه لور پاریس به پرفسور رومن گریشمن و ژرژ كنتنو ماموریت می دهد تا كاوش های وسیع تری را در این محل انجام دهند . این كاوش ها در سال 1310 انجام شد و نتیجه مطالعات آنها در كتاب " كاوش در تپه گیان نهاوند" منتشر گردید

.

او و هیئت همراه تپه گیان را تا عمق 19 متری حفاری نمودند و در نتیجه تحقیقات خود به 5 طبقه با خصوصیات متما یز برخورد نمودند كه نشانگر وجود 5 دوره از تمدن قدیم بود و نشان می داد كه این منطقه دارای قدمتی در حدود 5700 سال است

.

به شرح زیر

:

طبقه پنجم ( دوره هم عصر با تمدن عیلام 5700 سال قبل ) . قدیمی ترین آن طبقات بود كه بین عمق 19 متر و 5/7 متری قرار داشت ودر آن سفالی با زمینه زرد یا سبز كمرنگ با نقوش سیاه به دست آمد طرح این نقوش عبارتند از : خطوط هندسی مانند د ندانه . خطوط شكسته . مثلث هایی كه از یك طرف به هم متصل می باشند . تبر دوسر . صلیب مالت ( صلیبی كه چهار بازوی آن مساوی است ) لوزی . چهارخانه و دوایری كه داخل آنها تزئین شده است . بعلاوه روی این سفال موضوع هایی نباتی نیز نقش شده بود و از چهارده متر به پایین مارها و ردیف مرغان آبی و بز كوهی و پلنگ نیز دیده می شد. در سفال منقوش طبقه پنجم گیاهان حد فاصل میان سفال ناحیه شمال هستند

.

طبقه چهارم ( دوره هم عصر با تمدن شوش 5500 سال قبل ) از 9 متر تا 5/7 متر به زحمت از بالای طبقه پنجم تشخیص داده می شود و مركب از گورستان وسیعی است كه 117 قبر از قبرها تحت مطالعه قرار گرفته و شامل سفل منقوش زرد رنگی است كه خمیر آن خوب پخته شده و گاهی رنگ آن نزدیك به رنگ آجری می شود و نقوش سیاه رنگ است . شكل ها و مضوع نقوش آن چندان متنوع نیست . مهمترین این ظرف از حیث شكل خمره های دهانه گشاد است كه دارای نقش روی گردن و شانه ظرف است . این نقوش عبارت است از خطوط افقی دندانه دار و خطوط موج دار كه بیشتر روی گردن ظرف است و یك نوار پهن كه روی شانه ظرف قرار گرفته .موضوع نقاشی ها معمولا" پرنده و شانه است . ردیف مرغان آبی كه پهلوی هم قرارگرفته اند و در نقش شباهت به شانه پیدا كرده اند گاهی نیز یك عقاب با بالهای باز یا مرغان آبی در حال شنا نشان داده شده اند. در این طبقه فلزات فراوان است . برنز برای ساختن آب خورها و دستبندهای بازوسرنیزه هاو تبرهایی كه یك طرف آن مارپیج است به كار رفته در این طبقه نقره نیز موجود است

.

طبقه سوم ( دوره هم عصر با جزایر اژه و بالكان 4000 تا 4500 سال قبل) از 5/7 تا 6 متر و قبرهای شماره 83 تا 101 تمدن قبلی مدتی ادامه می یابد و پس از اندك مدتی رو به زوال می گذارد . سفال قرمز آجری رنگ با نقش سیاه خصوصا" در ظروف سه پایه ای . تنگهای شكم دار و پایه دار . فنجان های دسته دار. دیزی ها و روغن داغ كن ها ادامه می یابد . نقوش منحصر به مثلثها. هاشورها و خطوط افقی موج دار می باشد. از بین اشیا برنزی خنجرها. سنجاقهای بلند و ظروف برنزی قابل ذكر می باشد

.

طبقه دوم ( دوره آثار بنایی3400 تا 3800 سال قبل ) از 6 تا 4 متر و قبرهای 64 تا 82 شامل : آثار ابنیه و ساختما نها می باشد . سفال منقوش هنوز تحت تاثیر سبك سفالهای منقوش دوران پیش از ایرانی است . ظروفی كه خمیرشان زرد مایل به خاكستری است و نقوش سیاه دارند و دارای اشكال مختلف هستند مانند: تنگ های شكم دار و پایه دار . سبد و فنجان دسته دار مزین به نوارهای چهار خانه و گل پنج پر با خورشید و غیره بنابر این در این نقوش كه به صورت مجالس ترتیب داده شده سبك نقش حیوانات مجددا" مرسوم گردیده است ولی علاوه بر این سفال یك نوع ظروف گلی دیگرنیز پیدا شد كه از جهاتی با آن اختلاف دارد مانند: ظروف و آب خوری هایی كه از حیث جنس خمیر با آنها شبیه است و نقوش آنها فقط خطوط افقی است كه به اشكال مختلف نقش شده است . نوع اخیر به سفال محدوده بین النهرین شباهت پیدا می كند . در این طبقه فلزات چندان زیاد نیست و بیشتر شامل پیكانها. دشنه ها و سنجاقهای بلند بدو سریا با سر می باشد

.

طبقه اول ( دوره ظهور آهن 3100 تا 3400 سال قبل) از عمق 4 متربه بالا قبرها 1 تا 63 سه قشر از آثار دیده می شود . در قشر اول كه از همه قدیمی تر بود آب خوری های بلندی قرار داشت كه منقوش به خطوط هندسی یا تزئینات دیگر بود مانند مرغابی یا گیاهانی كه به صورت مصنوعی در آمده است . این سفال با سفال " نوزو"‌ در بین النهرین شباهت زیاد دارد . در قشر وسطی كه آن را قشر نام نهاده اندسفال بدون نقشی پیدا شده كه هیچ شباهتی به سفال قبلی نداشت . این سفال سیاه درخشان یا خاكستری سیاه رنگ یا قرمز رنگ است و با سفال گورستان در تپه سیلك قابل مقایسه است . در قشر جدید دو قبر پیدا شد . آسیایی كه درآن دوقبر بوده شباهت به اشیاء قبرهای استان لرستان و كورهای سیلك داشت

.

لازم به ذكر است اشیا پیدا شده در تپه گیان هم اكنون در موزه " لوور" پاریس و موزه " ایران باستان " نگهداری می شود . در زمان هخامنشیان به ویژه دوران حكومت خشایار شا . نهاوند به صورت یكی از مراكز لشكری و سوق الجیشی در می آید و مقارن با انقراض هخامنشیان و حمله اسكندر این شهر مورد حمله قرار می گیرد كه به علت داشتن دژ و باروهای محكم در امان می ماند

.

ستون های معبد لااودیسه: از جمله آثار به جای مانده از سلوكیان در نهاوند آثار معبدی است كه منسوب به سلوكیان است و به معبد " لاوادیسه " معروف بوده است . مكان دقیق این معبد مشخص نیست اما آثاری كه نواحی تپه مركزی شهربه نام تپه دوخواهران به دست آمده این احتمال را قوت می بخشد كه محل معبد این مكان بوده است . این معبد را آنتیو كوس ( آنتیو خوس ) سو پادشاه سلوكی در این شهر برای همسر خود ملكه لااودیسه بنا كرده است . درحفاریهای سال 1325 ( 1946 میلادی) كتیبه بزرگی به ابعاد 36*85 سانتیمتر در 33 سطر به خط یونانی پیدا شد. كه مربوط به انتیو كوس سو است . ترجمه این كتیبه توسط " لویی روبرو" در شماره هفتم مجله " هلینكا " انتشار یافت. این كتیبه از دو قسمت متمایز تشكیل شده است : قسمت اول نامه ای است از مندموس كه فرمان شاه را به اهالی نهاوند ابلاغ و از آنان در خواست می كند به فرمان وی را روی سنگی نقش نموده و در معبد اصلی شهر نصب كنند . قسمت دوم كتیبه عین نامه آنتیو كوس سوم به مندموس است كه به خاطر ملكه لااودیسه نگاشته و بنیانگذاری یكی از شعائر مذهبی را به ملكه یاد آوری می نماید كه ملكه به سمت كاهنه بزرگ از حقوق مسلم و مزایای مخصوص حوزه حكومتی مندموس برخوردار گردد

.

ترجمه قسمت اول كتیبه : مندموس به " اپلودوروس " و به كلیه صاحب منصبان شهر لااودیسه درود می فرستد كه پس از این اعلامیه می بایست مواد فرمانی كه شاه به وی ( مندموس) نوشته است ضمیمه گردد. و روی سنگی از آن سوادبردارید و سپس نوشته ای كه مقرر داشته اند مطابق نموده و آن را محفوظ نگه دارید و سنگ را در معروف ترین زیارتگاه شهر نگهداری كنید . خوش باشید. سال 119 دهم ماه یانه مدس . ترجمه قسمت دوم( عین نامه آنتیو كوس سوم ) شاه آنتیو كوس به مندموس سلام می رساند و دستور می دهد كه به شئونات خواهر ما ملكه لااودیسه بیافزائید و از او قدر دانی كنید چه این امر برای ما بسیار ضروری است

.

نه تنها برای اینكه اودر زندگانی اش با مهر ومحبت و مراقبت شدید خود را نشان داد بلكه او هنور نسبت به خدایان دارای عشق و احترام بی پایان است . بنابیر این ما به مهر و علاقه دستور می دهیم و موافقت خود را با این امر اعلام می داریم كه به جاست او از جانب ما به این افتخار نائل گردد . خصوصا" مصمم هستیم همان طوری كه در تمام قلمرو ما انتخاب كاهنین بزرگ از طرف ما انجام می شود بدین نحو: در این محل كاهنه هایی از طرف ملكه ادویسه تعیین گردد. در حالی كه حامل تاج های طلا و تصاویر او خواهند بود سپس نام آنها در بعد از كاهنین نیاكان ما و خود ما ثبت گردد و خلاصه بعد از آنكه نام ملكه لاادویسه در تمام قلمرو تو به عنوان كاهنه بزرگ معروف و مشهور گردید و كلیه كارها بر طبق گفتار ما انجام گرفت مفادفرمان را برروی سنگی ثبت نمایید تا وقف این مكان مقدس گردد. و بالاخره این عمل بسیار پسندیده ای نسبت به خواهر ما انجام دادیم نتایج آن در حال و آینده آشكار خواهد شد . در سال 119 از ماه كاند یكوس" در این محل چهار مجسمه كوچك مفرغی نیز پیدا شده كه یكی از این مجسمه ها . الهه ای را نشان می دهد كه سرش هلال خورشید است و گل زنبقی در میان آن قرار گرفته و در دستهایش شاخه ای پر از میوه است . احتمال دارد این مجسمه ملكه لاادویسه باشد. علاوه بر كتیبه مذكور دو كتیبه كوچك دیگر هم در این محل پیدا شده كه یكی از آنها تقریبا" سالم است وترجه آن به این شرح است . " مندموس عامل مخصوص شاه به ساترابی عالی شاه منصوب گردید و به سبب اطاعت محض خود نسبت به شاهان و كارهای برجسته ای كه در قلمرو خود برای مردم انجام داده به این افتخار بزرگ نایل آمد سال 130 سلوكی" . از دیگر آثار باقی مانده از این معبد ستون سر ستون ته ستون و تكه سنگهای فراوانی است كه در بعضی از منازل و جلو درب برخی مغازه های شهر و اطراف شهر پراكنده است . از جمله یكی در بازار نهاوند و دو تای دیگر در طبقه زیرن پاساژ جاجیان است كه به عنوان تزئین محل مورد استفاده قرار گرفته است . كتیبه بزرگ معبد سلوكی هر چند كه مربو ط به استیلای قومی بیگانه در ایران است اما به علت روشن نمودن بخشی از عقاید مذهبی پادشاهان سلوكی كه خود را جانشین خدایان و یا درزمره خدایان می دانستند و نشانگر انحطاط اخلاقی و مذهبی در تمدن این دوره بوده دارای اهمیت است. محل معبد به شماره 374 مورخه 3/12/1327 در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است و كتیبه ها هم اكنون در تالار بزرگ موزه ایران باستان نگهداری می شوند





طبقه بندی: آشنایی با تاریخ ایران،
برچسب ها: تپه گیان، تپه گیان نام تپه گیان کشور Flag of Iran.svg ایران استان استان همدان شهرستان نهاوند بخش گیان اطلاعات اثر نوع بنا تپه دیرینگی هزارهٔ سوم پ. م. اطلاعات بازدید امکان بازدید آری تپه گیان در ۱۹ کیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و ۲ کیلومتری سراب گیان و در کنار روستایی به همین نام قرار گرفته‌است و به عنوان یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی قابل بازدید و تحقیق می‌باشد. باستان شناسان قدمت این منطقه را ۳۷ قرن قبل از میلاد مسیح (ع) می‌دانند. مورخان را عقیده بر این است که ۵۵۰۰ تا ۵۷۰۰ سال قبل در این تپه مردمانی می‌زیسته‌اند که از اقوام بومی ایران بوده‌اند و تمدنی شبیه به تمدن میانرودان داشته‌اند[۱]. ولی بعدها این قوم توسط اقوام مهاجر اروپایی و آسیایی از بین رفته و قوم جدید تمدن درخشان جدیدی را به وجود آورده‌اند که با تمدن میانرودان شباهتی نداشته‌است. محتویات ۱ بررسی کاوشگران ۲ پانویس ۳ جستارهای وابسته ۴ منابع ۵ پیوند به بیرون بررسی کاوشگران برای اولین بار یکی از مورخین به نام هرتسفلد در تپه گیان یک نوع سفال منقوشی می‌بیند که بنا به اظهار وی نمونه‌هایی از آن سفال‌ها را در سال ۱۹۳۶ میلادی نزد عتیقه فروشان همدان دیده‌ بود. لذاچند سال بعد موزه لوور پاریس به پرفسور رومن گریشمن و ژرژ کنتنو ماموریت می‌دهد تا کاوش‌های وسیع تری را در این محل انجام دهند. این کاوش‌ها در سال ۱۳۱۰ انجام شد و نتیجه مطالعات آنها در کتاب «کاوش در تپه گیان نهاوند» منتشر گردید. پروفسور رومن گیرشمن به همراه دکتر کنتو از موزه لوور پاریس در سال ۱۹۱۱ میلادی مطالعات و حفاری هایی روی تپه انجام داده اند و تاریخ آن را به ۳۷ قرن پیش از میلاد مسیح نسبت دادند . ساکنان گیان در آن زمان از اقوامی به نام کاسی‌ها بودند[۲] که قبل از ورود آریایی ها در مناطق غربی ایران مثل لرستان کنونی و دشت گیان زندگی می‌کردند. البته هم اکنون جز تلی از خاک چیزی از این تپه باقی نمانده است. بسیاری از آثار بدست آمده از حفاری‌های این تپه هم اکنون در موزه‌های بزرگ دنیا مانند لوور و ایران باستان نگهداری می‌شوند که از آن جمله می‌توان به جام زرین و ظروف سفالی منقوش اشاره کرد. گیرشمن و هیئت همراه تپه گیان را تا عمق ۱۹ متری حفاری نمودند و در نتیجه تحقیقات خود به ۵ طبقه با خصوصیات متما یز برخورد نمودند که نشانگر وجود ۵ دوره از تمدن قدیم بود و نشان می‌داد که این منطقه دارای قدمتی در حدود ۵۷۰۰ سال است. تپه گیان نزدیك نهاوند و در جنوب غربی روستای گیان است.در این تپه مجموعا چهار دوره معماری در پنج دوره تاریخی كشف شد.به علت تخریب شدید تعیین نقشه بناها امكان پذیر نیست.سفالهای این منطقه به سه دسته خشن، ظریف و منقوش تقسیم میشوند.در سفالهای منقوش علاوه بر خطوط موازی، نقوش ساده هندسی، مثلث و لوزی تو پر تعدادی صلیب موسوم به مالتی نیز مشاهده می شود. با جلو رفتن تاریخ نقوش حیوانات شامل پرندگان نیز به طرح سفالها اضافه شده است و حتی طرح ببر نیز در آنها دیده میشود.در مجموع 122قبر در این تپه كشف شده است..قبرهادر اعماق مختلفی از یك متر تا چهارده متری كشف شدند.در یك مورد كودكان را در خمره های بزرگی دفن كرده بودند قدیمترین آثار گیان به دوره مس سنگی تعلق دارد. سفال دوره مفرغ گیان خوب پخته شده و با خطوط افقی ‏ موجدار در شانه و گردن سفال تزیین شده است . سفال گیان از نخودی شروع شده و به سفال قرمز تبدیل میشود و سپس سفال رنگی منقوش ظاهر میشود. سفالهای دوره 4 گیان بسیار شبیه سفال شوش هستند این تپه در 19 كیلومتری جنوب غربی شهر نهاوند و 2 كیلومتری سرآب گیان و در گنار روستایی به همین نام قرار گرفته است و به عنوان یكی از قدیمی ترین آثار تاریخی قایل بازدید و تحقیق می باشد. باستان شناسان قدمت این منطقه را 37 قرن قبل از میلاد مسیح (ع) می دانند و مورخان را عقیده بر این است كه 5500 تا 5700 سال قبل در این تپه مردمانی می زیسته اند كه از اقوام بومی ایران بوده اند و تمدنی شبیه به تمدن بین النهرین داشته اند .ولی بعدها این قوم توسط اقوام اروپایی و آسیایی از بین رفته و قوم جدید تمدن درخشان جدیدی را به وجود آورده اند كه با تمدن بین النهرین شباهتی نداشته است . برای اولین بار یكی از مورخین به نام " هرتسفلد" در تپه گیان یك نوع سفال منقوشی می بیند كه بنا به اظهار وی نمونه هایی از آن سفال ها را در سال 1936 میلادی نزد عتیقه فروشان همدان دیده است . لذاچند سال بعد موزه لور پاریس به پرفسور رومن گریشمن و ژرژ كنتنو ماموریت می دهد تا كاوش های وسیع تری را در این محل انجام دهند . این كاوش ها در سال 1310 انجام شد و نتیجه مطالعات آنها در كتاب " كاوش در تپه گیان نهاوند" منتشر گردید . او و هیئت همراه تپه گیان را تا عمق 19 متری حفاری نمودند و در نتیجه تحقیقات خود به 5 طبقه با خصوصیات متما یز برخورد نمودند كه نشانگر وجود 5 دوره از تمدن قدیم بود و نشان می داد كه این منطقه دارای قدمتی در حدود 5700 سال است . به شرح زیر : طبقه پنجم ( دوره هم عصر با تمدن عیلام 5700 سال قبل ) . قدیمی ترین آن طبقات بود كه بین عمق 19 متر و 5/7 متری قرار داشت ودر آن سفالی با زمینه زرد یا سبز كمرنگ با نقوش سیاه به دست آمد طرح این نقوش عبارتند از : خطوط هندسی مانند د ندانه . خطوط شكسته . مثلث هایی كه از یك طرف به هم متصل می باشند . تبر دوسر . صلیب مالت ( صلیبی كه چهار بازوی آن مساوی است ) لوزی . چهارخانه و دوایری كه داخل آنها تزئین شده است . بعلاوه روی این سفال موضوع هایی نباتی نیز نقش شده بود و از چهارده متر به پایین مارها و ردیف مرغان آبی و بز كوهی و پلنگ نیز دیده می شد. در سفال منقوش طبقه پنجم گیاهان حد فاصل میان سفال ناحیه شمال هستند . طبقه چهارم ( دوره هم عصر با تمدن شوش 5500 سال قبل ) از 9 متر تا 5/7 متر به زحمت از بالای طبقه پنجم تشخیص داده می شود و مركب از گورستان وسیعی است كه 117 قبر از قبرها تحت مطالعه قرار گرفته و شامل سفل منقوش زرد رنگی است كه خمیر آن خوب پخته شده و گاهی رنگ آن نزدیك به رنگ آجری می شود و نقوش سیاه رنگ است . شكل ها و مضوع نقوش آن چندان متنوع نیست . مهمترین این ظرف از حیث شكل خمره های دهانه گشاد است كه دارای نقش روی گردن و شانه ظرف است . این نقوش عبارت است از خطوط افقی دندانه دار و خطوط موج دار كه بیشتر روی گردن ظرف است و یك نوار پهن كه روی شانه ظرف قرار گرفته .موضوع نقاشی ها معمولا" پرنده و شانه است . ردیف مرغان آبی كه پهلوی هم قرارگرفته اند و در نقش شباهت به شانه پیدا كرده اند گاهی نیز یك عقاب با بالهای باز یا مرغان آبی در حال شنا نشان داده شده اند. در این طبقه فلزات فراوان است . برنز برای ساختن آب خورها و دستبندهای بازوسرنیزه هاو تبرهایی كه یك طرف آن مارپیج است به كار رفته در این طبقه نقره نیز موجود است . طبقه سوم ( دوره هم عصر با جزایر اژه و بالكان 4000 تا 4500 سال قبل) از 5/7 تا 6 متر و قبرهای شماره 83 تا 101 تمدن قبلی مدتی ادامه می یابد و پس از اندك مدتی رو به زوال می گذارد . سفال قرمز آجری رنگ با نقش سیاه خصوصا" در ظروف سه پایه ای . تنگهای شكم دار و پایه دار . فنجان های دسته دار. دیزی ها و روغن داغ كن ها ادامه می یابد . نقوش منحصر به مثلثها. هاشورها و خطوط افقی موج دار می باشد. از بین اشیا برنزی خنجرها. سنجاقهای بلند و ظروف برنزی قابل ذكر می باشد . طبقه دوم ( دوره آثار بنایی3400 تا 3800 سال قبل ) از 6 تا 4 متر و قبرهای 64 تا 82 شامل : آثار ابنیه و ساختما نها می باشد . سفال منقوش هنوز تحت تاثیر سبك سفالهای منقوش دوران پیش از ایرانی است . ظروفی كه خمیرشان زرد مایل به خاكستری است و نقوش سیاه دارند و دارای اشكال مختلف هستند مانند: تنگ های شكم دار و پایه دار . سبد و فنجان دسته دار مزین به نوارهای چهار خانه و گل پنج پر با خورشید و غیره بنابر این در این نقوش كه به صورت مجالس ترتیب داده شده سبك نقش حیوانات مجددا" مرسوم گردیده است ولی علاوه بر این سفال یك نوع ظروف گلی دیگرنیز پیدا شد كه از جهاتی با آن اختلاف دارد مانند: ظروف و آب خوری هایی كه از حیث جنس خمیر با آنها شبیه است و نقوش آنها فقط خطوط افقی است كه به اشكال مختلف نقش شده است . نوع اخیر به سفال محدوده بین النهرین شباهت پیدا می كند . در این طبقه فلزات چندان زیاد نیست و بیشتر شامل پیكانها. دشنه ها و سنجاقهای بلند بدو سریا با سر می باشد . طبقه اول ( دوره ظهور آهن 3100 تا 3400 سال قبل) از عمق 4 متربه بالا قبرها 1 تا 63 سه قشر از آثار دیده می شود . در قشر اول كه از همه قدیمی تر بود آب خوری های بلندی قرار داشت كه منقوش به خطوط هندسی یا تزئینات دیگر بود مانند مرغابی یا گیاهانی كه به صورت مصنوعی در آمده است . این سفال با سفال " نوزو"‌ در بین النهرین شباهت زیاد دارد . در قشر وسطی كه آن را قشر نام نهاده اندسفال بدون نقشی پیدا شده كه هیچ شباهتی به سفال قبلی نداشت . این سفال سیاه درخشان یا خاكستری سیاه رنگ یا قرمز رنگ است و با سفال گورستان در تپه سیلك قابل مقایسه است . در قشر جدید دو قبر پیدا شد . آسیایی كه درآن دوقبر بوده شباهت به اشیاء قبرهای استان لرستان و كورهای سیلك داشت . لازم به ذكر است اشیا پیدا شده در تپه گیان هم اكنون در موزه " لوور" پاریس و موزه " ایران باستان " نگهداری می شود . در زمان هخامنشیان به ویژه دوران حكومت خشایار شا . نهاوند به صورت یكی از مراكز لشكری و سوق الجیشی در می آید و مقارن با انقراض هخامنشیان و حمله اسكندر این شهر مورد حمله قرار می گیرد كه به علت داشتن دژ و باروهای محكم در امان می ماند . ستون های معبد لااودیسه: از جمله آثار به جای مانده از سلوكیان در نهاوند آثار معبدی است كه منسوب به سلوكیان است و به معبد " لاوادیسه " معروف بوده است . مكان دقیق این معبد مشخص نیست اما آثاری كه نواحی تپه مركزی شهربه نام تپه دوخواهران به دست آمده این احتمال را قوت می بخشد كه محل معبد این مكان بوده است . این معبد را آنتیو كوس ( آنتیو خوس ) سو پادشاه سلوكی در این شهر برای همسر خود ملكه لااودیسه بنا كرده است . درحفاریهای سال 1325 ( 1946 میلادی) كتیبه بزرگی به ابعاد 36*85 سانتیمتر در 33 سطر به خط یونانی پیدا شد. كه مربوط به انتیو كوس سو است . ترجمه این كتیبه توسط " لویی روبرو" در شماره هفتم مجله " هلینكا " انتشار یافت. این كتیبه از دو قسمت متمایز تشكیل شده است : قسمت اول نامه ای است از مندموس كه فرمان شاه را به اهالی نهاوند ابلاغ و از آنان در خواست می كند به فرمان وی را روی سنگی نقش نموده و در معبد اصلی شهر نصب كنند . قسمت دوم كتیبه عین نامه آنتیو كوس سوم به مندموس است كه به خاطر ملكه لااودیسه نگاشته و بنیانگذاری یكی از شعائر مذهبی را به ملكه یاد آوری می نماید كه ملكه به سمت كاهنه بزرگ از حقوق مسلم و مزایای مخصوص حوزه حكومتی مندموس برخوردار گردد . ترجمه قسمت اول كتیبه : مندموس به " اپلودوروس " و به كلیه صاحب منصبان شهر لااودیسه درود می فرستد كه پس از این اعلامیه می بایست مواد فرمانی كه شاه به وی ( مندموس) نوشته است ضمیمه گردد. و روی سنگی از آن سوادبردارید و سپس نوشته ای كه مقرر داشته اند مطابق نموده و آن را محفوظ نگه دارید و سنگ را در معروف ترین زیارتگاه شهر نگهداری كنید . خوش باشید. سال 119 دهم ماه یانه مدس . ترجمه قسمت دوم( عین نامه آنتیو كوس سوم ) شاه آنتیو كوس به مندموس سلام می رساند و دستور می دهد كه به شئونات خواهر ما ملكه لااودیسه بیافزائید و از او قدر دانی كنید چه این امر برای ما بسیار ضروری است . نه تنها برای اینكه اودر زندگانی اش با مهر ومحبت و مراقبت شدید خود را نشان داد بلكه او هنور نسبت به خدایان دارای عشق و احترام بی پایان است . بنابیر این ما به مهر و علاقه دستور می دهیم و موافقت خود را با این امر اعلام می داریم كه به جاست او از جانب ما به این افتخار نائل گردد . خصوصا" مصمم هستیم همان طوری كه در تمام قلمرو ما انتخاب كاهنین بزرگ از طرف ما انجام می شود بدین نحو: در این محل كاهنه هایی از طرف ملكه ادویسه تعیین گردد. در حالی كه حامل تاج های طلا و تصاویر او خواهند بود سپس نام آنها در بعد از كاهنین نیاكان ما و خود ما ثبت گردد و خلاصه بعد از آنكه نام ملكه لاادویسه در تمام قلمرو تو به عنوان كاهنه بزرگ معروف و مشهور گردید و كلیه كارها بر طبق گفتار ما انجام گرفت مفادفرمان را برروی سنگی ثبت نمایید تا وقف این مكان مقدس گردد. و بالاخره این عمل بسیار پسندیده ای نسبت به خواهر ما انجام دادیم نتایج آن در حال و آینده آشكار خواهد شد . در سال 119 از ماه كاند یكوس" در این محل چهار مجسمه كوچك مفرغی نیز پیدا شده كه یكی از این مجسمه ها . الهه ای را نشان می دهد كه سرش هلال خورشید است و گل زنبقی در میان آن قرار گرفته و در دستهایش شاخه ای پر از میوه است . احتمال دارد این مجسمه ملكه لاادویسه باشد. علاوه بر كتیبه مذكور دو كتیبه كوچك دیگر هم در این محل پیدا شده كه یكی از آنها تقریبا" سالم است وترجه آن به این شرح است . " مندموس عامل مخصوص شاه به ساترابی عالی شاه منصوب گردید و به سبب اطاعت محض خود نسبت به شاهان و كارهای برجسته ای كه در قلمرو خود برای مردم انجام داده به این افتخار بزرگ نایل آمد سال 130 سلوكی" . از دیگر آثار باقی مانده از این معبد ستون سر ستون ته ستون و تكه سنگهای فراوانی است كه در بعضی از منازل و جلو درب برخی مغازه های شهر و اطراف شهر پراكنده است . از جمله یكی در بازار نهاوند و دو تای دیگر در طبقه زیرن پاساژ جاجیان است كه به عنوان تزئین محل مورد استفاده قرار گرفته است . كتیبه بزرگ معبد سلوكی هر چند كه مربو ط به استیلای قومی بیگانه در ایران است اما به علت روشن نمودن بخشی از عقاید مذهبی پادشاهان سلوكی كه خود را جانشین خدایان و یا درزمره خدایان می دانستند و نشانگر انحطاط اخلاقی و مذهبی در تمدن این دوره بوده دارای اهمیت است. محل معبد به شماره 374 مورخه 3/12/1327 در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است و كتیبه ها هم اكنون در تالار بزرگ موزه ایران باستان نگهداری می شوند،